Wieś mazurska - wieś starowierska
Wyjątkowo reprezentatywne przykłady budownictwa sakralnego / kultu religijnego, reprezentatywne dla podstawowych epok chronologicznych lub stylowych oraz wszystkich wyznań występujących w regionie.
Trzy wsie położone w gminie Ruciane-Nida, w bliskim sąsiedztwie parafialnej wsi Ukta: Wojnowo – Gałkowo – Kadzidłowo.
Wsie mazurskie, z historią starowierców w tle. Wszystkie trzy założone w latach 30. XIX wieku przez filiponów, inaczej nazywanych starowiercami. Był to odłam wyznawców prawosławia, którzy nie pogodzili się w wprowadzanymi w rosyjskiej cerkwi w połowie XVII wieku reformami i wyemigrowali najpierw do Rzeczpospolitej, a na początku XIX wieku do Prus. Tu osiedlili się w sercu dzisiejszych Mazur zakładając kilka wiosek, w tym trzy z wspomnianych. W krajobrazie kulturowym tych wsi, który w drugiej połowie XIX i pierwszej połowie XX wieku bardzo upodobnił się do lokalnego budownictwa niewiele można już zobaczyć z tej tradycji. Jedynie w Wojnowie możemy jeszcze zwiedzić dawny klasztor i cmentarz nad jeziorem Duś, zaś we wsi odwiedzić molennę, czyli kościół starowierców. O tym wyznaniu świadczy jedynie prawosławny krzyż, z ukośnym, dolnym ramieniem. Jednak analogiczny krzyż spotkamy w Wojnowie w drewnianej cerkwi położonej na drugim końcu wsi, należącej jednak do jednowierców, czyli przedstawicieli oficjalnej religii prawosławnej. Takie krzyże spotkamy też na cmentarzach w tych wsiach, Wojnowie na skarpie, nad jeziorem Duś, w Gałkowie, w niedalekim sąsiedztwie dawnego budynku szkolnego oraz ukryty wśród drzew w Kadzidłowie.
Jednak w tych miejscowościach ważna i interesująca jest nie tylko historia starowierców ale też teraźniejszość nierozerwalnie związana z przeszłością. W Gałkowie, zaraz przy wjeździe do wsi od strony Ukty ukazuje się nam niezmiernie interesujący, drewniany budynek, Dwór Łowczego, dawna karczma przeniesiona tu ze Sztynortu. Ten zdewastowany i w połowie zawalony obiekt przeniesiono, starannie zrekonstruowano i przywrócono do funkcjonowania, z dala od Sztynortu, ale również w sercu Mazur. Obiekcie znajduje się bardzo dobra gospoda, a w sąsiedztwie miejsca noclegowe. Podobnie w Kadzidłowie, gdzie w przeniesionej z Dąbrów dużych rozmiarów chałupie umieszczono oberżę („Pod Psem”), zaś w zabytkowej, ocalonej od kompletnego zniszczenia, chałupie podcieniowej utworzono Muzeum Mazurskie.
Ponadto w tych wsiach oraz ich okolicy buduje się sporo nowych domów, nawiązujących architekturą do lokalnej tradycji budowlanej, Naprawdę warto spędzić tu chwilę czasu.
53.70148939983649, 21.484053798797035