Miasto założone przez biskupów warmińskich w 1337 roku. Jeden z najstarszych i najpiękniejszych warmińskich ośrodków miejskich. Zachowany układ urbanistyczny wraz z kwadratowym rynkiem, siatką ulic oraz kościołem parafialnym i zamkiem w pełni odzwierciedla jego średniowieczny charakter. Zachowana w znacznym stopniu historyczna zabudowa użyteczności publicznej z klasycystycznym ratuszem z 1816 roku oraz kamienice mieszczańskie z XIX i XX wieku (głównie przy rynku) sprawiają, że nadal posiada ono klimat niewielkiego, uroczego miasta z dawnych stuleci. Jedną z cenniejszych budowli jest ostatni zachowany spichlerz ryglowy, znajdujący się na zapleczy północnej pierzei rynku. Warto wiedzieć, że w piwnicach przyrynkowych kamienic do dzisiaj zachowały się fragmenty drewnianego wodociągu, czynnego w mieście już od końca XIV wieku. Ponadto w dwóch aptekach przy rynku można zobaczyć z historyczne wyposażenie, łącznie z umeblowaniem Sali sprzedaży (Apteka „Pod Orłem).
Mury obronne wybudowane po 1370 roku zachowane we fragmentach, najlepiej na odcinku zachodnim (wzdłuż ulicy Reymonta). Nie lada gratkę mogą stanowić dwa gotyckie mosty z końca XIV wieku, jeden nad rzeką Sajną (Most Wysoki), drugi przy ulicy Płowce, nad zachodnią, osuszoną fosą, (Most Niski). Są to jedne z najstarszych murowanych mostów na terenie Polski. Niestety na skutek przebudów oraz niewłaściwie przeprowadzonych remontów utraciły wiele ze swego autentyzmu.
Kościół parafialny p.w. Świętych Piotra i Pawła to monumentalna, typowa gotycka fara, w formie trójnawowej hali z prosto zamkniętą ścianą prezbiterium i potężną, murowaną wieżą (na szczycie wieży dostępny dla turystów taras z przepięknym widokiem – warto wejść i pokonać pnące się w górę schody). Kościół wzniesiony po 1360 roku zachwyca architekturą i detalem: na zewnątrz na wschodnim szczycie zrekonstruowana gotycka dekoracja z maswerkami, wewnątrz piękne, gotyckie sklepienia gwiaździste. Odbudowa po pożarze (1822 – 1843) połączona została z regotyzacją wnętrza oraz wykonaniem nowego, barokowo-klasycystycznego wystroju. To ostatnie wykonał miejscowy warsztat Wilhelma i Karola Biereichlów. W pobliżu kościoła jeden z najcenniejszych zabytków w regionie, gotycko-barokowa plebania, jeszcze do niedawna w stanie ruiny, obecnie po pracach remontowo-konserwatorskich, przystosowywana do funkcji kulturalnych. W plebanii ma znaleźć się miejsce dla odkrytej w zakamarkach kościelnego poddasza i poddanej pracom konserwatorskim gotyckiej szafie na książki (Obecnie szafa na ekspozycji w Muzeum Warmii i Mazur).
Zamek biskupów warmińskich został wzniesiony po 1350 roku na miejscu wcześniej, drewnianej strażnicy. Pierwotnie jednoskrzydłowy, później rozbudowywany i przebudowywany, zachował oryginalną średniowieczną architekturę. Wyjątek stanowią partie neogotyckie dodane podczas przebudowy i adaptacji zamku na potrzeby gminy ewangelickiej na początku XIX wieku. W sąsiedztwie zamku zachowany kompleks zabudowań dawnego kolegium jezuickiego – bursa, kolegium i kościół w stylu późnego baroku (obecnie kościół p.w. Świętego Krzyża, greckokatolicki). Jezuici przybyli do Reszla około 1630 roku i zajęli opuszczone zabudowania klasztoru augustiańskiego, tworząc w Reszlu prężny ośrodek nauki i kultury.
W wąwozie nad rzeką Sajną, u podnóża zabudowań kościelnych i pojezuickich niezwykły park miejski z końca XIX wieku, w którym spacer przynosi ochłodę i orzeźwienie, zwłaszcza po zwiedzaniu w upalne dni.
54.04850828377702, 21.14778264879536
Iwona Liżewska
Warto przeczytać:
- Reszel. 680 lat historii miasta, red. Grzegorz Białuński, Robert Klimek, Reszel 2018.
- Marzena Zwierowicz, Park miejski w Reszlu, w: Warmińsko-Mazurski Biuletyn Konserwatorski, nr 9, 2017.
